Trong nhiều năm gần đây, không ít người cho rằng muốn khỏe mạnh hay kiểm soát cân nặng thì cần “ăn ít lại”, thậm chí cắt giảm tối đa tinh bột và cơm trong bữa ăn hằng ngày. Tuy nhiên, các nghiên cứu dinh dưỡng hiện đại cho thấy vấn đề không nằm ở việc ăn nhiều hay ăn ít, mà nằm ở ăn đúng cách. Đặc biệt với cơm – nguồn tinh bột chính trong bữa ăn của người Việt – cách ăn, thời điểm ăn và cách kết hợp thực phẩm quan trọng hơn rất nhiều so với việc cắt giảm trong bữa ăn hàng ngày.

1. Ăn ít chắc gì đã tốt cho sức khỏe?

Ăn ít không đồng nghĩa với ăn lành mạnh. Khi cơ thể không được cung cấp đủ năng lượng, quá trình trao đổi chất có thể bị chậm lại, dẫn đến mệt mỏi, giảm tập trung, rối loạn hormone và dễ tăng cân trở lại khi ăn bình thường. Nhiều người ăn ít cơm nhưng lại bù bằng đồ ngọt, thực phẩm chế biến sẵn hoặc ăn vặt không kiểm soát, vô tình khiến lượng đường huyết dao động mạnh hơn.

Việc ăn quá ít trong thời gian dài còn khiến cơ thể rơi vào trạng thái “tiết kiệm năng lượng”, làm giảm khả năng đốt cháy calo và ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe tổng thể.

2. Bữa ăn hằng ngày có vai trò như thế nào?

Cơm là nguồn cung cấp tinh bột – nhiên liệu chính cho não bộ và hệ thần kinh. Tinh bột không chỉ giúp duy trì năng lượng mà còn hỗ trợ hoạt động của cơ bắp, điều hòa cảm xúc và duy trì sự tỉnh táo trong ngày dài làm việc. Khi thiếu tinh bột, cơ thể dễ rơi vào trạng thái uể oải, cáu gắt và giảm hiệu suất làm việc.

Quan trọng hơn, tinh bột trong cơm nếu được ăn và tiêu thụ đúng cách sẽ không gây tăng cân như nhiều người lầm tưởng.

3. Ăn cơm đúng cách là như thế nào?

Ăn cơm đúng cách không phải là ăn thật nhiều, mà là ăn vừa đủ – đúng thời điểm – đúng cách kết hợp. Một bữa ăn cân đối cần có tinh bột, đạm, chất béo tốt và chất xơ. Khi cơm được ăn cùng rau xanh và protein, tốc độ hấp thu đường vào máu sẽ chậm hơn, giúp ổn định đường huyết và kéo dài cảm giác no.

Ngược lại, ăn cơm riêng lẻ hoặc ăn cùng nhiều món chiên xào, nhiều đường và chất béo xấu sẽ dễ gây tăng đường huyết và tích trữ mỡ thừa.

4. Thời điểm ăn cơm có ảnh hưởng đến cơ thể?

Thời điểm ăn cơm đóng vai trò quan trọng trong việc sử dụng năng lượng. Ăn cơm vào buổi sáng và trưa giúp cơ thể có đủ thời gian chuyển hóa năng lượng cho các hoạt động trong ngày. Trong khi đó, ăn quá nhiều cơm vào buổi tối muộn, khi mức độ vận động thấp, có thể khiến năng lượng dư thừa dễ tích tụ thành mỡ.

Điều này không có nghĩa là phải kiêng hoàn toàn cơm buổi tối, mà cần điều chỉnh lượng ăn phù hợp và kết hợp với thực phẩm dễ tiêu.

5. Ăn chậm – yếu tố thường bị bỏ quên

Cách ăn cũng quan trọng không kém loại thực phẩm. Ăn quá nhanh khiến não chưa kịp nhận tín hiệu no, dẫn đến ăn quá lượng cần thiết. Khi ăn chậm, nhai kỹ, cơ thể sẽ tiêu hóa tốt hơn và kiểm soát lượng ăn hiệu quả hơn, kể cả khi vẫn ăn cơm đều đặn.

Việc ăn chậm còn giúp giảm áp lực cho hệ tiêu hóa và cải thiện khả năng hấp thu dưỡng chất.

6. Cắt cơm hoàn toàn có thực sự cần thiết?

Việc loại bỏ hoàn toàn cơm khỏi chế độ ăn chỉ phù hợp với một số trường hợp đặc biệt và cần có sự tư vấn của chuyên gia dinh dưỡng. Với đa số người trưởng thành, việc cắt cơm đột ngột có thể gây thiếu năng lượng, rối loạn chuyển hóa và ảnh hưởng đến sức khỏe lâu dài.

Thay vì cắt bỏ, việc điều chỉnh lượng cơm, lựa chọn cách nấu phù hợp và ăn đúng thời điểm sẽ mang lại hiệu quả bền vững hơn.

7. Ăn cơm đúng cách giúp kiểm soát cân nặng như thế nào?

Khi ăn cơm đúng cách, cơ thể được cung cấp năng lượng ổn định, hạn chế cảm giác thèm ăn và giảm nhu cầu ăn vặt. Đường huyết ổn định giúp hormone kiểm soát cơn đói hoạt động hiệu quả hơn, từ đó hỗ trợ kiểm soát cân nặng tự nhiên mà không cần ép buộc.

Nhiều người duy trì chế độ ăn cân đối, vẫn ăn cơm đều đặn nhưng lại có sức khỏe tốt và vóc dáng ổn định hơn so với những người ăn kiêng quá mức.

8. Thay đổi tư duy thành “ăn thông minh”

Xu hướng dinh dưỡng hiện đại không còn tập trung vào việc ăn ít, mà hướng đến ăn thông minh. Điều này bao gồm việc hiểu nhu cầu cơ thể, lựa chọn thực phẩm phù hợp, ăn đúng cách và duy trì thói quen lâu dài. Cơm, khi được sử dụng hợp lý, hoàn toàn có thể là một phần của chế độ ăn lành mạnh.

Kết luận

Ăn cơm đúng cách quan trọng hơn rất nhiều so với việc ăn ít hay cắt giảm cực đoan. Thay vì lo sợ tinh bột, hãy học cách ăn cơm một cách khoa học: vừa đủ, đúng thời điểm, kết hợp cân đối và ăn chậm. Khi đó, cơm không còn là “thủ phạm” gây tăng cân, mà trở thành nguồn năng lượng bền vững giúp cơ thể khỏe mạnh và cân bằng lâu dài.